A て-vorm in het Japans — ook wel genoemd — vorm van verbindt het werkwoord met andere woorden en structuren. Het komt voor in verzoeken, opeenvolgende acties, lopende situaties, resulterende toestanden, verzoeken om toestemming en vele andere essentiële constructies.
Een belangrijk punt: de て-vorm, op zichzelf, geeft geen verleden, heden of toekomst aan. De volledige betekenis hangt af van wat erna komt en van de context van de zin.
Wat is de て-vorm?
De て-vorm is een vervoeging die het werkwoord klaarmaakt om zich te verbinden met de rest van de zin. Zie het als een “brug”: het vervoegde werkwoord beëindigt meestal niet het idee, maar leidt naar een volgende actie of een grammaticale uitdrukking.
Bijvoorbeeld, het werkwoord 食べる (taberu, eten) wordt 食べて (tabete). Van daaruit kunnen we 食べてください (“eet alstublieft”), 食べています (“is aan het eten” of “eet gewoonlijk”, afhankelijk van de context) en 食べてもいいですか (“mag ik eten?”) vormen.
Voordat je de regels bestudeert, is het de moeite waard om de werkwoordgroepen in het Japans. De juiste uitgang hangt af van of het werkwoord godan (groep 1), ichidan (groep 2) of onregelmatig is.
Hoe vorm je de て-vorm van werkwoorden
Begin met het werkwoord in de woordenboekvorm. Als je het moet herinneren, raadpleeg dan de gids over de de informele vorm van werkwoorden in het Japans. Pas daarna de regel toe die overeenkomt met de groep en de uitgang.
Godan-werkwoorden (groep 1)
Bij godan-werkwoorden bepaalt de laatste lettergreep de verandering. De tabel bevat de patronen die je moet onthouden:
| Uitgang | Verandering | Voorbeeld | て-vorm |
|---|---|---|---|
| う, つ, る | って | 買う (kau, kopen) | 買って (katte) |
| む, ぶ, ぬ | んで | 飲む (nomu, drinken) | 飲んで (nonde) |
| く | いて | 書く (kaku, schrijven) | 書いて (kaite) |
| ぐ | いで | 泳ぐ (oyogu, zwemmen) | 泳いで (oyoide) |
| す | して | 話す (hanasu, spreken) | 話して (hanashite) |
Belangrijke uitzondering: 行く (iku, ir) termina em く, mas sua forma て é 行って (itte), e não 行いて.
Um atalho útil é lembrar que a forma て segue o mesmo padrão sonoro da forma passada informal: troque た por て e だ por で. Assim, 飲んだ vira 飲んで e 書いた vira 書いて. O atalho ajuda na revisão, mas a tabela acima permite conjugar diretamente.
Verbos ichidan (grupo 2)
Nos verbos ichidan, retire o る final e acrescente て:
- 食べる (taberu, comer) → 食べて (tabete)
- 見る (miru, ver) → 見て (mite)
- 起きる (okiru, levantar-se) → 起きて (okite)
Atenção: nem todo verbo terminado em いる ou える é ichidan. 帰る (kaeru, voltar), por exemplo, é godan e vira 帰って (kaette). Quando houver dúvida, confirme o grupo no dicionário.
Onregelmatige werkwoorden
Os dois verbos irregulares mais importantes têm formas próprias:
- する (suru, fazer) → して (shite)
- 来る (kuru, vir) → 来て (kite)
Os compostos com する seguem o mesmo padrão: 勉強する (benkyō suru, estudar) vira 勉強して (benkyō shite).
Principais usos da forma て
Aprender a conjugação é só o começo. O valor prático da forma て aparece quando ela se combina com outra ação ou expressão.
1. Conectar ações em sequência
Use a forma て para unir ações realizadas em sequência. O último verbo normalmente carrega o tempo e o nível de formalidade da frase.
朝ご飯を食べて、学校へ行きました。
Asagohan o tabete, gakkō e ikimashita.
Tomei café da manhã e fui para a escola.
食べて apenas conecta a primeira ação. É 行きました, no fim, que coloca a sequência no passado e no registro polido.
Também é possível marcar com clareza que uma ação acontece depois da outra usando てから:
宿題をしてから、テレビを見ます。
Shukudai o shite kara, terebi o mimasu.
Depois de fazer a lição de casa, assisto à televisão.
2. Fazer pedidos com てください
A estrutura verbo na forma て + ください serve para pedir ou instruir alguém a fazer algo.
ここに名前を書いてください。
Koko ni namae o kaite kudasai.
Escreva seu nome aqui, por favor.
もう一度言ってください。
Mō ichido itte kudasai.
Diga mais uma vez, por favor.
O contexto, a entonação e a relação entre os interlocutores influenciam o grau de delicadeza. Para comparar pedidos com ordens diretas, veja também o artigo sobre gebiedende zinnen in het Japans.
3. Expressar ação, hábito ou estado com ています
A construção forma て + います não equivale sempre ao gerúndio do português. Ela pode indicar uma ação em andamento, um hábito ou o estado resultante de uma mudança.
今、日本語を勉強しています。
Ima, nihongo o benkyō shite imasu.
Agora estou estudando japonês. (ação em andamento)
毎日、日本語を勉強しています。
Mainichi, nihongo o benkyō shite imasu.
Ik studeer elke dag Japans. (hábito)
ドアが開いています。
Doa ga aite imasu.
A porta está aberta. (estado resultante)
No registro informal, ています pode aparecer como ている. Na fala casual, também é comum ouvir formas contraídas como てる, mas convém dominar primeiro a construção completa. Para revisar a diferença entre registros, consulte o guia da forma ます dos verbos em japonês.
4. Pedir permissão com てもいいですか
Para perguntar se uma ação é permitida, use verbo na forma て + もいいですか.
ここで写真を撮ってもいいですか。
Koko de shashin o totte mo ii desu ka.
Posso tirar uma foto aqui?
この本を読んでもいいですか。
Kono hon o yonde mo ii desu ka.
Posso ler este livro?
Essa é a estrutura básica para pedir permissão. O artigo sobre hoe je in het Japans iets toestaat en verbiedt aprofunda as respostas e as construções de proibição.
5. Experimentar uma ação com てみる
A combinação forma て + みる expressa a ideia de tentar ou experimentar fazer algo. Aqui, みる é escrito normalmente em hiragana porque funciona como verbo auxiliar.
この料理を食べてみます。
Kono ryōri o tabete mimasu.
Vou experimentar este prato.
日本語で話してみてください。
Nihongo de hanashite mite kudasai.
Tente falar em japonês, por favor.
Mini diálogo com a forma て
A: すみません。この本を見てもいいですか。
Sumimasen. Kono hon o mite mo ii desu ka.
Com licença. Posso dar uma olhada neste livro?
B: はい、どうぞ。ここで読んでください。
Hai, dōzo. Koko de yonde kudasai.
Sim, fique à vontade. Leia aqui, por favor.
A: ありがとうございます。少し読んでみます。
Arigatō gozaimasu. Sukoshi yonde mimasu.
Muito obrigado. Vou tentar ler um pouco.
Nesse diálogo, a mesma conjugação aparece em três estruturas: 見てもいいですか para permissão, 読んでください para pedido e 読んでみます para experimentar uma ação.
Erros comuns ao conjugar e usar a forma て
- Tratar todo verbo em いる ou える como ichidan: alguns são godan. 帰る vira 帰って, não
帰て. - Esquecer a exceção de 行く: a forma correta é 行って.
- Usar て no lugar de で: verbos godan terminados em む, ぶ ou ぬ produzem んで; os terminados em ぐ produzem いで.
- Traduzir toda construção ている como “estar fazendo”: ela também pode indicar hábito ou estado resultante.
- Conjugar todos os verbos de uma sequência no passado: em geral, os verbos intermediários ficam na forma て e o último marca o tempo.
Exercícios de forma て
Converta os verbos para a forma て. Depois, complete as três frases.
- 書く (kaku) → ______
- 飲む (nomu) → ______
- 食べる (taberu) → ______
- 話す (hanasu) → ______
- 行く (iku) → ______
- 聞く: もう一度 ______ ください。
Ouça mais uma vez, por favor. - 勉強する: 今、日本語を ______ います。
Agora estou estudando japonês. - 入る: ここに ______ もいいですか。
Posso entrar aqui?
Antwoorden bekijken
- 書いて
- 飲んで
- 食べて
- 話して
- 行って
- 聞いて
- 勉強して
- 入って
Samenvatting en volgende stappen
Para formar a forma て, identifique o grupo do verbo e aplique a troca da terminação. Nos godan, memorize os cinco padrões da tabela; nos ichidan, retire る e acrescente て; nos irregulares, use して e 来て. Lembre também da exceção 行く → 行って.
Depois da conjugação, observe a estrutura que vem a seguir: てください faz pedidos, ています pode indicar ação, hábito ou estado, てもいいですか pede permissão e てみる expressa uma tentativa. Em sequências, o último verbo normalmente determina tempo e formalidade.
Para organizar a continuação dos estudos, consulte o guia de partículas e gramática japonesa. Quando estiver confortável com a forma て, avance para a forma ましょう dos verbos e aprenda a fazer convites e sugestões.
Wat is de て-vorm in het Japans?
De て-vorm is een vervoeging die het werkwoord verbindt met een andere actie of grammaticale structuur. Het maakt deel uit van constructies zoals てください, ています, てもいいですか en てみる, maar op zichzelf markeert het geen werkwoordstijd.
Hoe vervoeg je een werkwoord in de て-vorm?
Bij godan-werkwoorden hangt de verandering af van de uitgang: う・つ・る worden って; む・ぶ・ぬ worden んで; く wordt いて; ぐ wordt いで; en す wordt して. Bij ichidan, verwijder る en voeg て toe. De belangrijkste onregelmatige zijn する → して en 来る → 来て.
Wat is het verschil tussen て en で bij de vervoeging?
De twee uitgangen vervullen dezelfde verbindingsfunctie, maar het werkwoordspatroon bepaalt welke je gebruikt. Godan-werkwoorden die eindigen op む, ぶ of ぬ produceren んで, en die eindigen op ぐ produceren いで. De overige patronen gebruiken て.
Geeft de vorm て aan tegenwoordige of verleden tijd?
Nee. De て-vorm op zichzelf markeert geen tijd. In een reeks van handelingen geeft het laatste werkwoord meestal de tijd en de formaliteit aan. In andere constructies vullen het hulpwerkwoord en de context de betekenis aan.
Betekent ている altijd “bezig zijn met”?
Nee. ている kan een lopende actie beschrijven, een gewoonte of de resulterende toestand van een verandering. 今、勉強しています geeft een lopende actie aan; ドアが開いています beschrijft de toestand van een deur die open is.
Fontes para aprofundar
- Marugoto — tabela de conjugação verbal
- Marugoto — pedidos com てください e ações em sequência
- Marugoto — usos de ています
- Marugoto — permissão com てもいいですか
- Irodori — てみる e estados com ています